Hội thảo khu vực Hướng dẫn chuyển đổi sang cách tiếp cận chọn - bỏ đối với Biểu cam kết thương mại dịch vụ trong Hiệp định AANZFTA

Hội thảo có sự tham dự của Bà Nguyễn Việt Chi - Phó Vụ trưởng Vụ chính sách thương mại đa biên - Bộ Công Thương, Bà Cecilia Brannan - Tham tán kinh tế, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, Bà Caroline Beresford, Đại sứ New Zealand tại Việt Nam, Bà Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc điều phối Quốc gia, Chương trình thương mại khu vực vì phát triển (RT4D), đại diện Sở Công Thương các tỉnh, thành trên cả nước...
Hội thảo hướng tới tăng cường năng lực cho các quốc gia thành viên ASEAN trong việc chuyển đổi từ phương thức “chọn-cho” (Positive Listing) sang phương thức “chọn bỏ” (Negative Listing) khi xây dựng biểu cam kết mở cửa thị trường dịch vụ trong khuôn khổ Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN – Australia – New Zealand (AANZFTA) vừa được Chính phủ Việt Nam phê duyệt tại Nghị quyết số 32/NQ-CP ngày 20 tháng 5 năm 2025. Thông qua việc nâng cao kiến thức và kỹ năng trong xây dựng và đàm phán biểu cam kết theo phương thức “chọn bỏ”, hội thảo góp phần thúc đẩy hiểu biết chung và hỗ trợ tiến trình tự do hóa thương mại dịch vụ trong khu vực.
Với chủ đề “Hướng dẫn chuyển đổi biểu cam kết từ phương thức 'chọn cho' sang 'chọn bỏ' trong khuôn khổ Hiệp định AANZFTA”, hội thảo quy tụ các cán bộ cấp cao và chuyên gia kỹ thuật đến từ các bộ, ngành của Chính phủ Việt Nam, các tỉnh thành địa phương quan tâm, các quốc gia thành viên ASEAN, Australia và New Zealand. Hội thảo cũng vinh dự đón tiếp đại diện từ Ban Thư ký ASEAN, các Ủy ban chuyên trách của AANZFTA cùng Đại sứ quán Australia và New Zealand tại Việt Nam. Sự tham gia của các bên nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác và đồng thuận khu vực trong việc thực hiện các mục tiêu đặt ra trong Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định AANZFTA.
Phát biểu trước thềm hội thảo, đại diện Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương Việt Nam) nhấn mạnh: “Nỗ lực cấp khu vực này là bước đi quan trọng nhằm củng cố năng lực thực thi và cơ chế phối hợp để triển khai hiệu quả Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định AANZFTA.” Bà Cecilia Brennan, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Australia tại Việt Nam chia sẻ: “Trong bối cảnh hiện nay, nỗ lực phối hợp của Australia nhằm thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực với ASEAN mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hội thảo lần này là một cơ hội kịp thời để các bên cùng nhận diện thách thức, tìm kiếm cơ hội và cùng nhau hướng tới sự đồng thuận về các mục tiêu chung, nhằm xây dựng một môi trường thương mại dịch vụ ngày càng minh bạch, thuận lợi và cởi mở. Australia khẳng định Australia cam kết mạnh mẽ với các quốc gia khác cùng nhau bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm sự minh bạch trong thương mại, đẩy mạnh sự minh bạch trong tài chính, đầu tư..., củng cố hệ thống quy định và pháp lý nhằm đảm bảo sự phù hợp của Hiệp định" Bà Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc điều phối Quốc gia RT4D cho biết, tương lai hợp tác giữa các nước trong khu vực Hiệp định là một tiềm năng rất lớn, tái khẳng định sự cam kết thực hiện các cam kết theo Hiệp định, tiếp tục đóng góp vào sự phát triển của khu vực, cho sự bền vững, thống nhất của các quốc gia. Hội thảo quy tụ khoảng 70 đại biểu tham gia các phiên thảo luận chuyên sâu, mang tính thực tiễn cao xoay quanh quá trình chuyển đổi từ phương thức “chọn-cho” sang phương thức “chọn bỏ” đối với biểu cam kết dịch vụ trong khuôn khổ Hiệp định AANZFTA nâng cấp. Đây là một cam kết quan trọng và khi hoàn tất việc thực thi sẽ là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình tự do hóa thương mại dịch vụ trong khu vực.
Ngày làm việc đầu tiên giúp tạo nền tảng đối thoại và học hỏi lẫn nhau, được mở đầu bằng phần trình bày tổng quan so sánh giữa phương thức “chọn-cho” và “chọn-bỏ” và các tác động đối với tiến trình tự do hóa thương mại dịch vụ. Các đại biểu đã cùng thảo luận quy trình kỹ thuật trong xây dựng biểu cam kết cũng như đánh giá mức độ sẵn sàng của khung pháp lý và cơ chế hiện hành. Chuyên gia thương mại từ Việt Nam, Thái Lan và Philippines đã dẫn dắt các phiên thảo luận về mức độ sẵn sàng của từng quốc gia, những khoảng trống có thể nhận diện, thách thức và tính phức tạp khi triển khai việc chuyển đổi. Những trao đổi này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chính phủ và sự đồng bộ trong chính sách để triển khai cam kết về chuyển đổi trong Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định AANZFTA.
“Hội thảo này sẽ góp phần nâng cao mức độ sẵn sàng chung trong khu vực nhằm triển khai hiệu quả Hiệp định AANZFTA nâng cấp và thúc đẩy một môi trường thương mại dịch vụ ngày càng minh bạch và cởi mở,” bà Prewprae Chumrum, Đồng Chủ tịch Ủy ban Thương mại Dịch vụ AANZFTA phát biểu.
“Khóa tập huấn này đặc biệt cần thiết để làm rõ các yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi sang phương thức 'chọn bỏ', giúp chúng tôi có cái nhìn cụ thể và đầy đủ hơn về quy trình cũng như các tác động kèm theo,” một đại biểu chia sẻ.
Các đại biểu đến từ Thái Lan, Phillipines cũng chia sẻ về mức độ sẵn sàng của quốc gia mình đối với việc Hiệp định AANZFTA cũng như những thay đổi về mặt quy định và hệ thống pháp lý, theo đó, một số bộ luật của các nước này đã có sự thay đổi để phù hợp với các cam kết của Hiệp định, thay đổi tỷ lệ sở hữu cổ phần của các nhà đầu tư nước ngoài trong một số lãnh vực trước đây thuộc sở hữu nhà nước như ngành hàng không, viễn thông, cảng hàng không, trường hợp Phillipines, thay đổi tỷ lệ sở hữu cổ phần từ 40% lên 100% sở hữu nước ngoài, đồng thời có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên ngành để tạo ra các cơ chế cần có nhằm từ đó cập nhật hệ thống pháp luật có liên quan.
Ngày làm việc thứ hai của hội thảo tập trung vào các lộ trình và giải pháp triển khai. Dựa trên kinh nghiệm từ các quốc gia đã từng làm chuyển đổi, các đại biểu sẽ cùng phân tích bài học thực tiễn, những khó khăn thường gặp và các chiến lược để xây dựng và bảo vệ biểu cam kết theo phương thức “chọn bỏ”.
Các phiên thảo luận được thiết kế để tạo môi trường cởi mở và mang tính xây dựng, khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp cho các vấn đề chung, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học hỏi lẫn nhau giữa các quốc gia ASEAN, Australia và New Zealand. Các nhóm làm việc cùng xây dựng các kịch bản lộ trình chuyển đổi và xác định các lĩnh vực kỹ thuật cần hỗ trợ thêm.
Hội thảo góp phần củng cố năng lực quốc gia và thu hẹp khoảng cách về mức độ sẵn sàng trong triển khai thực thi giữa các nước trong khu vực. Với việc phổ biến và áp dụng Bộ Hướng dẫn mới được xây dựng, và sẽ được hoàn thiện trong thời gian tới, các quốc gia thành viên ASEAN sẽ có thêm công cụ và sự tự tin để thúc đẩy quá trình chuyển đổi, hướng tới hội nhập thương mại minh bạch, bao trùm và dựa trên luật lệ – vì lợi ích chung của toàn khu vực.
Hội thảo được triển khai trong khuôn khổ Chương trình Hỗ trợ thực hiện Hiệp định AANZFTA (AISP), thông qua Sáng kiến Thương mại Khu vực vì Phát triển (RT4D), với sự hỗ trợ của Ban Thư ký ASEAN và các bên tham gia Hiệp định AANZFTA.