Hội thảo nâng cao năng lực và nhận thức cho doanh nghiệp về Hiệp định RCEP

Tham dự Hội thảo nâng cao năng lực và nhận thức cho doanh nghiệp về Hiệp định đối tác toàn diện khu vực RCEP có Bà Nguyễn Việt Chi - Phó Vụ trưởng Vụ Đa biên - Bộ Công Thương, Bà Caroline Rachel Beresford - Đại sứ New Zealand tại Việt Nam, Ngài Kayzad Namdarian -Tham tán kinh tế Tổng lãnh sự quán Australia tại Việt Nam, Bà Nguyễn Thị Thanh Mai - Giám đốc khu vực RT4D, Ông Trần Quốc Tuấn - Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long và Ông Đào Ngọc Tiến - Phó Hiệu trưởng trường Đại học Ngoại Thương Hà Nội. 

Tại Hội thảo, Bà Caroline Rachel Beresford - Đại sứ New Zealand tại Việt Nam cho biết: Hiệp định RCEP đã tạo ra một môi trường kinh tế mở và hiệu quả trong bối cảnh nền kinh tế thế giới hiện phải đối mặt với các thách thức về năng lượng, đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu do các yếu tố khách quan và chủ quan...Nếu không có sự hỗ trợ kịp thời và hiệu quả, rất nhiều lợi ích từ Hiệp định không thể được khai thác hiệu quả, cùng với các khó khăn đối với hoạt động thương mại hiện nay đặt gánh nặng lên các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa liên quan đến các chi phí kiểm dịch, vận tải biển, những quy định về thuế... cần phải tuân thủ và thực hiện.
Thông qua khảo sát của Đại học Ngoại thương, Ông Đào Ngọc Tiến cho biết, tỷ lệ tận dụng các lợi ích mang lại từ RCEP chưa cao, tỷ lệ tận dụng C/O ưu đãi chỉ ở mức 1.83%. Đây là tỉ lệ khá thấp khi so sánh với các Hiệp định khác, nguyên nhân chủ yếu là sự khác biệt về thuế (lý do: sự tồn tại những hàng rào thương mại, bảo lưu...) dẫn đến tỉ lệ tận dụng thấp,  một trong các giải pháp để nâng cao việc tận dụng chính là sớm triển khai hệ thống cơ sở dữ liệu thương mại, xuất khẩu... để những nhà xuất khẩu có thể tự chứng nhận C/O cho chính hàng hóa của doanh nghiệp mình. Đồng thời, Ông nêu ra một số thác thức trong quá trình thực hiện RCEP bao gồm: quá trình nhận thức và mức độ hiểu biết có sự khác biệt lớn giữa các đối tượng có liên quan, theo đánh giá của khảo sát với hơn 1400 doanh nghiệp toàn quốc, 42% doanh nghiệp được hỏi cho biết có sự hiểu biết và tận dụng tích cực các điểm thuận lợi do Hiệp định mang lại, trong khi đó 31% doanh nghiệp chưa ghi nhận việc tận dụng Hiệp định, ngoài ra, doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong quá trình áp dụng các quy tắc xuất xứ hàng hóa, thủ tục chứng nhận xuất xứ, quy định về thực thi, sự khác biệt về quy định thuế quan, phi thuế quan...không những đối với doanh nghiệp Việt Nam mà còn của các doanh nghiệp tại các nước thành viên Hiệp định. Trong khi kỳ vọng khi thực hiện Hiệp định RCEP tại Việt Nam trải dài đối với nhiều lĩnh vực, không chỉ là vấn đề thương mại hàng hóa ma còn có liên quan đến các vấn đề thu hút đầu tư, phát triển thương mại điện tử...
Ở góc độ các văn bản đã ban hành để thực thi Hiệp định hiện nay đã có các văn bản cụ thể như: Thông tư 05/2018/TT-BCT nhằm Quy định chung về xuất xứ hàng hóa, Thông tư 07 hướng dẫn cung cấp chứng nhận xuất xứ để hàng hóa được hưởng ưu đãi thuế quan, Biểu thuế quan...đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền về Hiệp định.
Hoạt động khảo sát cho thấy bức tranh tổng thể giữa các đối tượng liên quan như doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp vốn nhà nước...từ đó, đặt ra cho các doanh nghiệp thấy được các sự thay đổi cần thiết về chiến lược thị trường (27,2%), sản phẩm, kế hoạch đầu tư (23%) nhằm đẩy mạnh sự tận dụng của Hiệp định và thích ứng với sự thay đổi của thị trường, trong đó, có các chiến lược cụ thể như: mua nguyên liệu từ thị trường nào để tận hưởng các ưu đãi đối với quy tắc nguồn gốc xuất xứ, yêu cầu về định vị lại sản phẩm, bao bì, tái cơ cấu...Khảo sát còn cho thấy, 46% doanh nghiệp vẫn đang dựa vào các quy trình truyền thống, trong khi đó, các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp lớn có kim ngạch xuất khẩu lớn đã có sự thay đổi toàn diện và mạnh mẽ các yêu cầu đối với hoạt động thương mại điện tử.các Hiệp định nói chung.
Nhìn chung, các doanh nghiệp cần sự hỗ trợ cụ thể như hoạt động tra cứu về mã HS, các chương trình đào tạo mang tính thực tiễn, chuyên sâu, nâng cao chất lượng các kênh thông tin, cơ sở dữ liệu đặc thù về ngành hàng, thúc đẩy chuyển đối số, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp...
Đối với hoạt động tuyên truyền, nguồn thông tin, chủ đề, tài liệu, chuyên môn và chuyên gia phù hợp là những chủ đề cần phải được quan tâm nhằm tăng cường sự quan tâm của doanh nghiệp, từ đó đáp ứng kì vọng của doanh nghiệp khi tham gia vào các hoạt động tuyên truyền của chính phủ và các đối tượng có liên quan ở địa phương. Với mục tiêu đó, các đối tượng tham gia tại Hội thảo này đã được thực hiện các bài tập nhóm về các vấn đề đã có trong thực tế liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, cách thức xử lí thực tế đối với hàng hóa xuất khẩu bị nhiễm samolnella, sudan đỏ...
Hội thảo còn công bố Cẩm nang tận dụng Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực - Hướng dẫn cho doanh nghiệp - Hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý. Theo đó, những hướng dẫn được trình bày cụ thể, dễ hiệu và hiệu quả, bằng cách đưa ra các tình huống, các khó khăn, vướng mắc trong giai đoạn hiện nay, từ đó đưa ra các khuyến nghị trong thời gian sắp tới để tận dụng hiệu quả Hiệp định.